Jednym z największych barier, z jaką spotyka się komunikacja przez internet jest brak typowych dla mowy środków powiadamiania, czyli: brak możliwości użycia gestów i mimiki, brak kontekstu sytuacyjnego, niemożność posługiwania się intonacją, regulacją tempa mówienia, itp. środkami prozodycznymi. Użytkownicy języka w internecie dążą do zrekompensowania tych braków, używając różnych środków graficznych, typu :-) (śmiech), :-( (smutek), ;) (puszczanie oczka), :> (sarkazm) itp.

Podstawowym złożeniem emotikonów jest potrzeba odwrócenia tekstu o 90 stopni w prawo, w takiej pozycji kombinacje znaków najszybciej kojarzą się z konkretnymi obrazami.

Główne powody używania emotikonów:

- potrzeba wyrażania stanów emocjonalnych nadawcy,
- urozmaicenie tekstów,
- potrzeba rozśmieszania innych,
- potrzeba twórczego wyładowania.